Tijdens de Stripdagen Haarlem 2025 maakte ik tijdens een presentatie over historische beeldverhalen kort melding van As sereias de Haarlem, nieuw werk van twee Braziliaanse stripmakers, - scenarist Felipe Pan en tekenaar Giovanna Guimarães -, die hun aandacht hadden gericht op de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Dat precies een jaar later een Nederlandstalige editie van dit werk in een fraaie hardcover verschijnt bij uitgeverij Hum! is een prettige gewaarwording.
Het boek wordt aangeduid als historische roman, ‘gebaseerd op de waargebeurde verhalen van Hannie Schaft en de zussen Truus en Freddie Oversteeg’. Opgebouwd uit sombere maar sprekende grijs/zwarte tekeningen, even spaarzaam als veelzeggend aangevuld met rode accenten, getuigt de spanning in dit verhaal van een professionele aanpak. De auteurs weten de aandacht van hun lezers vast te houden, mede door alle Duitsers – evenals de Nederlandse collaborateurs – zonder nuancering op te voeren als de doortastende belichaming van het absolute kwaad. Het dramatische contrast met de drie hoofdpersonen, vrouwelijke verzetsheldinnen met een communistische overtuiging die niet terugschrikken voor resolute daden maar niettemin enige ruimte bieden aan angst en verdriet, intrigeert derhalve.
Een kort ten geleide van de zoon van één van de drie hoofdpersonen, Freddie Oversteeg, geeft het boek een persoonlijke tint, terwijl het nawoord van scenarist Pan inzichtelijk maakt wat de makers aansprak in deze voor hen exotische geschiedenis. Toch ontstaat de indruk dat het de makers moeite heeft gekost zich een nauwgezet beeld te vormen van Nederland ten tijde van de oorlogsjaren. De affiches van zowel de bezetter als het verzet lijken geenszins op de toenmalige propaganda, maar dat valt onder de creatieve vrijheid van de makers. Storender zijn de afgebeelde fietsen die te modern en incompleet ogen terwijl de keuze voor een soort variatie op De Nachtwacht als coverillustratie, waarin zowel Duitsers als verzetsmensen curieus zijn samengebracht, nog het meest te denken geeft. Een knipoog naar een vroeger verleden is leuk, maar in plaats van een bij uitstek Amsterdams schilderij was een Haarlems schuttersstuk van bijvoorbeeld Frans Hals een betere keuze geweest.