In haar boek Het zwijgen van Jaap duikt illustrator/auteur Monique van Dongen (1965) in de complexe wereld van intergenerationeel trauma. Aan de hand van de geschiedenis van haar schoonvader - waar in de strip hoofdpersoon Jaap op is gebaseerd - toont zij hoe het onbesprokene van de Tweede Wereldoorlog decennialang doorwerkt in een gezin. Jaap was een harde werker en thuis vooral een zwijger maar eigenlijk wist niemand precies waarom. Totdat zijn kleindochter vraagt of ze hem mag interviewen. Over de oorlog. Dan begint Jaap eindelijk te vertellen, over Kamp Amersfoort, de Arbeidseinsatz aan het Russische front, de barre tocht terug naar huis en over alle ontberingen die hij bij thuiskomst niet kon delen en verwerken.
Van Dongen liet zich voor haar eerste grafisch roman inspireren door het leven van haar inmiddels overleden schoonvader. Zijn zwijgen fascineerde haar. Met het werkstuk van haar nicht als startpunt deed ze onderzoek in oude kranten en brieven, en ging ze op zoek naar ervaringen van lotgenoten. Zo onthulde ze het mogelijke verhaal van haar schoonvader. Historicus Kees Ribbens (NIOD) stipt in de inleiding aan dat voor de verhalen van Nederlandse dwangarbeiders na de oorlog nauwelijks ruimte was. Dat zorgde bij velen voor een gevoel van miskenning, frustratie en schaamte. Decennia later is er alsnog ruimte voor hun herinneringen en graphic novels zijn bij uitstek een uitstekend middel om die te verbeelden, zoals het aangrijpende Het zwijgen van Jaap laat zien.
Van Dongens debuut op latere leeftijd is indrukwekkend. Zij volgde een aantal kunststudies maar vond werk als communicatie-adviseur. Tijdens de Opleiding Beeldverhaal aan de Venster Academie in Utrecht kwamen de eerdere studies en haar werk in de communicatie samen. Dat is ook te zien aan Het zwijgen van Jaap. De pagina's en spreads zijn steeds anders van opbouw, waarbij Van Dongen ook varieert met teksten, collages én stiltes (soms bevat een pagina slechts één plaatje of een paar). Het geeft het verhaal een verrassende en heldere dynamiek en hoewel het een zwaar onderwerp betreft is er ook ruimte voor luchtige momenten. En waar sommige strips over de oorlog last hebben van een teveel aan informatie is daar bij dit boek geen sprake van. Achterin is een klein dossier opgenomen over Kamp Amersfoort van Floris van Dijk, hoofd onderzoek en collectie Nationaal Monument Kamp Amersfoort.