India, de dichtbevolkte en grootste democratie in de wereld krijgt regelmatig te maken met gewelddadige conflicten tussen hindoes en moslims. Daarbij vallen soms tientallen doden en gewonden. In de nasleep vertrekken grote bewonersgroepen die zich niet meer veilig voelen. Joe Sacco (vooral bekend van zijn boek als tekenend journalist op de Westbank over de eerste Intifada begin jaren negentig), trok in 2014 naar Uttar Pradesh. Hij wilde weten wat daar een jaar eerder precies gebeurd was, met name een bloedige rel in de districtshoofdstad Muzaffarnagar. Sacco en een lokale journalist spraken voor hun zoektocht Aanwakkerend vuur met bewoners, politici, onderzoekers en slachtoffers. Die vertelden vaak haaks op elkaar staande verhalen. In de voor hem karakteristieke manier tekent en beschrijft de grafische journalist hoe hij te werk ging en met wie hij sprak. Al snel wordt duidelijk dat het verhaal vele lagen kent en feiten omstreden en moeilijk te verifiëren blijken.
Oppervlakkig ging het conflict ging tussen hindoes en moslims om een aanranding, het straffen van de dader en de reactie daar weer op. Maar de betrokkenen hadden ook een maatschappelijke positie als landeigenaren (hindoes) en loonarbeiders (moslims). Echte ooggetuigen zijn er meestal weinig. Mensen horen verhalen, anderen nemen die voor waar aan en geven er hun eigen draai aan. Al snel ontstonden er hindoe- en moslimversies over oorzaken en gevolgen. Dat verkiezingen nabij waren, is evenmin toeval. Want met het opzetten van groepen tegen elkaar, en het in een eigen frame passen van gewelddaden zijn groepen makkelijk te mobiliseren en stemmen te winnen, ook in een democratie, is een van de conclusies van Sacco.
Wat er echt gebeurde? Ach, dat doet er niet meer toe. En dat geldt niet alleen voor India. Erich Fromm sprak in dat verband van the madness for millions, een maatschappelijk breed gedeelde misvatting. Sacco's boek, vertaald door journalist Jan Donkers, verschijnt op een moment dat ook in die andere grote democratie, de Verenigde Staten, fake news de boventoon voert. En kort na de gezamenlijke Never again and again-strip van Joe Sacco en Art Spiegelman over de Gaza-oorlog. Daarin veroordelen de twee cartoonisten de daden van Hamas en Benjamin Netanyahu. Ze spreken hun voorkeur uit voor een rechtvaardige oplossing boven een final solution. Never again? Sacco vreest, ook voor India van niet.