Recensies

Correspondentie tussen dodengang en waterlelies

Uitgave

Alois is de naam van de grootvader van Joris Vermassen (artiestennaam Fritz van den Heuvel). Zijn beroep was tuinder/hovenier. In 1914 werd hij onder de wapenen geroepen. Hij overleefde de oorlog. Het dagboekje dat hij naliet was voor Vermassen (1964) de inspiratie voor deze beeldroman die zich grotendeels afspeelt in België en Noord-Frankrijk, tussen 1914 en 1919. Vermassen heeft een doctoraat in de kunsten en zijn stijl is een mengeling tussen artistiek realisme en knullig tekenaarschap. Zijn hoofdpersoon moet het doen met een buitenproportionele puntneus met daaronder een hilarische snor. De gelaatsuitdrukkingen van alle personages kennen weinig expressie en kunnen door het boek heen gemiddeld genomen het best worden omschreven als ‘kinderlijke verwondering’. Wellicht een bewuste keuze van Vermassen waarmee hij de onschuld van de mensheid ten opzichte van de gruwelijke vernietigingsoorlog wil uitdrukken?
Alois en zijn wapenbroeder Raymond (vernoemd naar Raymond Haesebrouck, de blinde soldaat die de kist met de onbekende soldaat mocht aanwijzen?) overleven het IJzeroffensief en de hel van Diksmuide alvorens zij worden overgeplaatst naar Port Villez; een heropvoedingskamp voor Belgische oorlogsinvaliden. Aan de overkant van de Seine ligt Giverny, waar Claude Monet domicilie houdt. Onze held weet te infiltreren in de tuinen en het atelier van deze Franse Impressionist en laat zijn oog vallen op diens meid Marie. Dit leidt tot allerlei katholiek-romantische schuldgevoelens aangezien Alois al voor de oorlog zijn hart verpand heeft aan Clothilde, een verhouding die beperkt blijft tot een briefwisseling waar de lezer door het boek heen deelgenoot van wordt. Zijn burgerlijke gehoorzaamheid redt hem van groter drama, maar vergeten zal hij Marie nooit, getuige de laatste scènes van het boek.
Wellicht om zijn academische statuur gestalte te geven lardeert Vermassen het verhaal met citaten uit het werk van Rainer Maria Rilke, expressionistisch en Symbolistisch dichter – inderdaad werd de generatie van de Eerste Wereldoorlog met de neus op de feiten van de profane realiteit gedrukt. De negen miljoen oorlogsdoden vielen direct in het niet bij de (naar voorzichtige schatting) vijftig miljoen slachtoffers van de Spaanse griep die in 1918-19 wereldwijd huishield. Het motto komt in dit album van Monet: 'de tijd heelt alle wonden… larie… De wonden blijven etteren, je moet leren leven met de pijn en de stank'. Allez!

Soldaat-hovenier -
Een liefde tussen hemel en hel

Joris Vermassen
Borgerhoff Lamberigts 2025
softcover
ISBN: 978-94-9340-969-9
Prijs: € 35,00
468 pagina's
zwart/wit
Stripschrift 498

Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Privacy en voorwaarden Accepteer Weiger