Recensies

De avond van de 31e oktober, de avond dus voor het feest van Allerheiligen, gaat in Nederland doorgaans ongemerkt voorbij. In de Angelsaksische landen, en vooral in de Verenigde Staten, is het dan echter groot feest want wordt er Halloween gevierd. Verkleed als monsters en spoken proberen kinderen elkaar de stuipen op het lijf te jagen. Heel anders dus dan het knusse Kerstmis, dat zo'n twee maanden later gevierd wordt. Dan plegen de Amerikaanse kinderen, als ze tenminste zoet zijn geweest, van Santa Claus speelgoed en lekkernijen in hun schoentje te krijgen. Ruim tien jaar geleden, toen Tim Burton nog als animator bij Disney werkte, speelde hij met het idee deze uitersten met elkaar te combineren. Destijds kwam het er niet van en ging hij bizarre maar commerciële en artistieke kaskrakers maken als Beetlejuice, Batman, Edward Scissorhands en Batman returns. Begin jaren negentig pakte hij samen met Disney, regisseur Henry Selick en zo'n 110 andere medewerkers de draad weer op van zijn nachtmerrieproject.
The nightmare before Christmas, of in het Nederlands Jacks ongelooflijke kerstreis, is een geen tekenfilm maar een stop-motion driedimensionale animatiefilm. Voor één seconde film moeten de poppen 24 keer worden bewogen. De film vertelt het verhaal van het wandelende geraamte Jack Skellington, een inwoner van Halloweentown. De burgers van dit grimmige stadje zijn allen macabere, griezelige maar vooral ook geestige creaturen. Hun jaarlijkse hoogtepunt is de viering van Halloween. Jack, de gangmaker, heeft er echter genoeg van. Per ongeluk komt hij terecht in Christmastown waar alles veel gezelliger en vrolijker is. Getrouw aan zijn pesterige inborst ontvoert Jack de kerstman om zelf de plaats op de arreslee in te nemen. De enge cadeautjes die hij in de schoorstenen stopt, vallen bij de kinderen echter niet in goede aarde. Kerstmis dreigt op een debacle uit te lopen.
Bij veel Disneyfilms zijn de 'slechterikken' eigenlijk veel interessanter dan de 'goeien'. Nightmare gaat hieronder niet gebukt. Met uitzondering van de kerstman wordt de film immers geheel bevolkt door enge griezels. Allemaal zijn ze fascinerend en met vreselijk veel fantasie en humor vormgegeven. Ze treden op in een evenwichtig verhaal dat, weer in afwijking van de beproefde Disneytraditie, meer aandacht heeft voor de verschoppelingen dan voor de doorsnee braverikken. Verder speelt de muziek een prominente rol. In feite is het script om de liedjes van Danny Elfman heen geschreven. Dit alles resulteerde in een eigenzinnige en hoogst originele film die verbluffende staaltjes van animatiekunst laat zien.