Ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag verscheen een geautoriseerde stripbiografie over Nelson Mandela, de Zuid-Afrikaanse anti-apartheidsheld. Ha, denkt de Nederlandse lezer, die zich verheugt op de spannende affaire met Klaas de Jong (smokkelde wapens voor het ANC en dook twee jaar onder op de ambassade), of op de getekende ontmoeting van Mandela met fan Ruud Gullit; en zeker op het lezen van dat prachtige Zuid-Afrikaans. Die taal is immers onze zustertaal en het van oorsprong Nederlandse (leen)woord ‘apartheid’ is in zo’n beetje alle talen ter wereld overgenomen (een twijfelachtige eer).
Maar daarover niets in Nelson Mandela - de biografie. De herkomst van het dikke album verklaart waarom: het is een vertaling van een Engelstalige, voor de Zuid-Afrikaanse markt gemaakte strip. De biografie verscheen gratis in acht delen en is door een team jonge Zuid-Afrikaanse tekenaars gemaakt (team Umlando Wezithombe, de tekenaars worden op de laatste bladzij in kleine letters genoemd). De verantwoording ligt bij de Nelson Mandela Foundation.
Dan ligt een heiligverklaring voor de hand, denkt de kritische lezer. Dat valt nog best mee. De kwestie rondom Winnie Mandela, de aanvankelijk bejubelde,maar later veroordeelde (inmiddels ex-)vrouw van Nelson, is niet verzwegen, zei het in voorzichtige woorden: ‘geweld dat verband hield met’. (Het zwarte eendje Winnie in Herman van Veens Alfred Jodocus Kwak-verhalen is naar haar vernoemd, overigens toen zij nog een heldin was). Over de politieke terugkeer van Winnie aan de zijde van de ook al niet frisse Zuma geen woord.
Het voorwoord van Nelson zelf is een mooi staaltje van zelfspot: ‘Je weet dat je pas echt beroemd bent als je een stripfiguur bent geworden’. Daarmee zorgt Mandela zelf voor de komische noot. Het verhaal over zijn leven wordt verteld door een gids, die een groepje jongelui in het heden rondleidt langs de belangrijke plaatsen in het leven van Mandela. Op zo’n plek gaan we met de strip terug in de tijd, vanaf Mandela’s geboorte tot aan 2007, in acht hoofdstukken. Een hoofdstuk gaat uiteraard over Mandela’s verblijf op Robbeneiland, compleet met cliché-gevangenbewaarders. Indrukwekkend vond ik verder de passages over zijn bezoek aan iron lady Margaret Thatcher en zijn intree als kersverse president in de ambtswoning (het personeel moet afleren zichzelf te verstoppen als de ‘president ’langs kwam!). Maar, zoals gezegd, de lezer raakt soms het zicht op de kern kwijt door een overdosis feiten. Tientallen namen van personen en groeperingen (onder hun Engelse naam) zeggen de Zuid-Afrikaanse lezer mogelijk wat, maar mij boeide het steeds minder. Over de rol van de Nederlander Verwoerd, architect toch van de apartheid, en over de Zuid-Afrikaanse taal, verplicht voor zwarten volgens de wet op het Bantoeonderwijs, lees ik vrijwel niets. (remember Bitterkomix!).
Verhelderend was het wel om te lezen wat de rol van bij voorbeeld Aziatische Zuid-Afrikanen was. De realistische computertekeningen gingen mij op den duur ook tegenstaan, maar er staan ook mooie kleurpotloodtekeningen in en als de gids het woord heeft, zijn er mooie foto-inpassingen. De verschijning van de strip in Nederland valt mooi samen met de aandacht in de media voor de gelijknamige musical.
Al met al een sympathieke strip over één van de helden van onze tijd, die mij maar half kon boeien. Less is more: de persoon Mandela was beter uit de verf gekomen met minder feiten.